اقبال و افغانستان - بخش چهارم و پایانی

کندوکاوی در نظم اقبال بر مزار سنایی

(برگرفته از کتاب نقوش اقبال)

4

-------------------------------------------------

نوشته ابوالحسن ندوی

 

اقبال پس از تجزیه و تحلیل حکیمانه تمدن غرب به این نتیجه می رسد که زندگی انسان مشمول از ارزش های مثبت و منفی است که بدون این این بطالت افکار و تاکید بر حق استحکام و توازن بر زندگی بر قرار نمی شود. به قول شاعر ما، رمز " لااله الاالله " نیز می باشد. در بخش نخست این شعار، همه معبودان زمینی و زمانی را انکار می کنیم و بر طواغیت مادی می تازیم حالانکه در بخش دوم برای صدق سخن ما به نبال اثبات ئ یقین می رویم. شور بختی تمدن اروپایی در اینجا است که همین مرحله نخستین کلیمه طییه را به سرعت سپری کردند چنان چه در سده های میانه با فشار کلیسا همه کفر را از بیخ وبن کندند اما برای ورود به مرحله دوم ناکام و محروم شدند. انسان در فرهنگ معاشرت نمی تواند بر دوش ارزش های منفی استوار باشد و برای همین هم پایان اروپا با تراژیدی غم انگیز مواجه شده است. در میدان نظم علم و قوت تسخیر بی نظیر شدند و اما در صحرای هستی حیران و سرگردان ماندند.

فیلسوف شرق از یاس و قنوطیت کاملا جدا بود. برای همین او از آئنده پرشکوه شرق هیچگاه نامید نبود و هموار ه خواب های رنگین می دید و در نشه تحقق آن عمرش را به سر برد. او می سرود که روزگاری این بحر منجمد به حرکت خواهد افتاد و سرزده طوفانی خواهد شد و کشتی فساد و استبداد را غرق خواهد ساخت.

 

لبالب شیشه تهذیب حاضر هی می لا سی

مگر ساقی کی هاتهون مین نهین پیمانه الا

 

دبا رکها هی اس کو زخمه ورکی تیز دستی نی

بهت نیچی سرو مین هی یورپ کا واویلا

 

اسی دریا اتهی هی وه موج تند جولان بهی

نهنگون کی نشیمن جس سی هوتی هین ته و بالا

 

غلامی کیاهی ذوق حسن و زیبایی سی محرومی

جسی زیبا کهی آزاد بندی هی وهی زیبا

 

بهروسه کر نهین سکتی غلامون کی بصیرت پر

که دنیا مین فقط مردان حرکی آنکه هی بینا

 

وهی هی صاحب امروز جسی نی اپنی همت سی

زمانی کی سمندر سی نکالا گوهر فردا

 

اقبال پس از آن بر تاثر و نفوذ غرب در شرق اشاره کرده و به این باور است که  شیشه گران و پابک دستان غرب با صناعت زیبایی خود شرق و شرقیان را چنان فریفته اند که ارزشی برای آنان باقی نمانده است. البته اقبال به این نیز باور دارد که این نفوذ بر مبناب سخن کوشی و جسارت غرب به دست آمده است.

 

فرنگی  شیشه گر کی فن سی پتهر هوگئی پانی

مری اکسیر نی شیشی کو بخشی سختی خارا

 

پایان

 

میرویس بلخی

/ 1 نظر / 25 بازدید
هیئت متوسلین به حضرت علی اصغر (ع)

سلام . وبلاگ خوبي داري اما اگر دوست داري آمار بازديد هات افزايش پيدا کنه توصيه ميکنم تو موتور جستجو بست ايران وبلاگ خودتو ثبت کن تا روزانه کلي بازديد داشته باشي از اين سايت . کنر از يک دقيقه هم زمان نمي بره فقط اسم و آدرس سايت و کلمات کليدي رو بايد وارد کني . اگر هم فرصت داري مي توني تمام پست هاتو ثبت کني تا بازديد هاي بيشتري وارد وبلاگت بشه .